Polacy coraz lepiej rozumieją rolę warzyw i owoców w kontroli poziomu cukru

Już ponad 3/4 Polaków wie, że warzywa i owoce pomagają utrzymać poziom cukru we krwi - wynika z najnowszego badania Kantar Polska. W tegorocznej edycji badania respondenci najczęściej wskazywali jabłka, borówki i żurawinę jako owoce wspierające regulację glikemii, a wśród warzyw paprykę, czosnek i sałatę. Wyniki potwierdzają rosnącą świadomość żywieniową oraz stopniowe obalanie mitów dotyczących fruktozy i owoców w odżywianiu osób dbających o poziom cukru. Powoli pada mit fruktozy!

Polacy coraz pewniejsi roli zdrowego odżywiania

Zgodnie z badaniem:
 

• 76% Polaków uważa warzywa i owoce za istotny element dbania o prawidłowy poziom glukozy we krwi - to o 1 p.p. więcej niż rok wcześniej.
• Wśród owoców najczęściej wskazywano: jabłka (24%), borówki (16%), żurawinę (13%), truskawki i maliny (po 9%) oraz jagodę kamczacką (7%). 
• Wśród warzyw: paprykę (21%), czosnek (19%), sałatę (18%), a także brokuły, cebulę i kapustę.
• Owoce i warzywa są postrzegane jako pomocne w walce nie tylko z cukrzycą (47%), ale także z nadwagą i otyłością (61%), niską odpornością (38%), podwyższonym cholesterolem (37%), nadciśnieniem (32%) i anemią (30%).

Jakie gatunki należy częściej spożywać, aby dbać o poziom cukru we krwi?

Najczęściej wymienianym gatunkiem, który należy jeść częściej aby dbać o poziom glikemii, jest jabłko. Wymienia je co czwarty Polak (24%). Wynik tych deklaracji jest wyższy niż w podobnych badaniach w ub. roku (23%).

Wśród warzyw nowym liderem wizerunkowym została papryka (21%). Gatunek jest intensywnie promowany od lat, m.in. przez polskie kluby i gwiazdy siatkówki. W październiku br. był na ustach wszystkich za sprawą „kryzysowych” samozbiorów i prób zwrócenia uwagi na problemy na rynku papryki do przetwórstwa.

Percepcje jabłka - w mijającym roku - kształtowały opinie dietetyków, m.in. w ramach profilaktyki cukrzycy realizowana przez sadowników i Zakład Żywienia Człowieka Wydział Nauk o Zdrowiu WUM. Jabłka były także oficjalnym owocem III Konferencji Psychodietetyki, największego spotkania dietetyków, psychologów, psychodietetyków i studentów tych kierunków.

Poza jabłkiem widocznie zyskały borówka (16%, +1 p.p.) i żurawina (13%, +2 p.p.). Na kolejnych miejscach truskawka i malina (po 9%) oraz jagoda kamczacka (7%). Ponad 3/4 Polaków wskazuje konkretne gatunki.

Wśród warzyw najlepiej postrzegane są papryka (21%), czosnek (19%) i sałata (18%). Równie wysokie deklaracje pojawiły się w przypadku cebuli (16%), brokułów (16%), kapusty (15%) i kalafiora (12%). Brukselkę i fasolkę szparagową wskazało po 11% badanych a pieczarki 8%.

Eksperci: owoce jagodowe na fali

Wyniki komentują eksperci:
 

• Monika Stromkie-Złomaniec, dietetyk kliniczny, zwraca uwagę, że społeczeństwo włączyło owoców do kategorii produktów wspierających glikemię - wbrew mitom dotyczącym ich rzekomo „zbyt słodkiego” charakteru. Jednocześnie podkreśla, że z punktu widzenia regulacji poziomu cukru największe korzyści dają owoce jagodowe, bogate w antocyjany i błonnik.
• Małgorzata Jaszyk, plantatorka Bio jagody kamczackiej, przypomina, że liczne badania - m.in. przeprowadzone na Politechnice Łódzkiej - wskazują, iż ciemne owoce jagodowe najsilniej spowalniają trawienie węglowodanów. Jagoda kamczacka, bogata w antocyjany, wypada pod tym względem szczególnie korzystnie.
• Anna Wasilewska, socjolożka wsi, specjalistka żywienia i twórczyni zdrowego cateringu, podkreśla, że trend rosnącej sezonowości i dostępności rodzimych owoców jagodowych oraz warzyw nieskrobiowych znacząco ułatwia Polakom codzienne wybory żywieniowe, które realnie wpływają na poziom glukozy i kondycję metaboliczną.

Czas obalić mit fruktozy

Polacy wiedzą, że większe spożycie warzyw i owoców może pomóc w nie tylko w nadwadze i otyłości (61%) i cukrzycy (47%), także w staraniach o wzmocnienie odporności - 38%, obniżenie cholesterolu - 37%, przeciwdziałaniu nadciśnieniu - 32% czy anemii - 30%.

Eksperci zgodnie podkreślają, że wokół owoców wciąż funkcjonują szkodliwe mity - w tym przekonanie, że należy ograniczać ich spożycie z powodu fruktozy. Naturalna fruktoza z owoców nie stanowi zagrożenia - przeciwnie, towarzyszą jej błonnik, witaminy i antyoksydanty o udowodnionym działaniu prozdrowotnym.

Problemem jest przemysłowy syrop glukozowo-fruktozowy, obecny w słodzonych napojach, słodyczach, pieczywie cukierniczym i wysoko słodzonych produktach mlecznych.

Podsumowanie

Badania Kantar Polska pokazują, że Polacy coraz lepiej rozumieją, że warzywa i owoce są fundamentem profilaktyki cukrzycy, a także ogólnego zdrowia metabolicznego. Zmiana świadomości idzie w dobrym kierunku a obalanie mitów żywieniowych jest kluczowe dla dalszej poprawy stylu życia i zdrowia publicznego.

Fakty - rola warzyw i owoców w profilaktyce i leczeniu cukrzycy
 

• Warzywa i owoce obfitują w błonnik, który spowalnia wchłanianie węglowodanów i stabilizuje glikemię poposiłkową.
• Regularne spożycie owoców i warzyw wpływa korzystnie nie tylko na glikemię, lecz także na masę ciała, odporność, poziom cholesterolu, ciśnienie krwi czy ryzyko anemii.
• Warzywa nieskrobiowe - takie jak papryka, brokuły, sałata, kapusta, cukinia, szpinak, jarmuż, kalafior, cebula, ogórek, pomidor, szparagi, seler czy czosnek - mają niski indeks glikemiczny i wysoką wartość odżywczą, co wspiera prewencję cukrzycy typu 2.
• Owoce jagodowe - borówki, maliny, jagoda kamczacka, czarna porzeczka - zawierają antocyjany, które wspierają metabolizm węglowodanów i poprawiają wrażliwość insulinową.
• Fruktoza krzepi - naturalnie występująca w owocach jest bezpieczna, a zagrożenie metaboliczne wynika przede wszystkim z przemysłowego syropu glukozowo-fruktozowego obecnego w produktach wysoko przetworzonych.

Więcej o tym, jak zmienia się świadomość żywieniowa Polaków w materiale pt. Polacy chcą jeść zdrowiej, ale gubią się w chaosie informacyjnym - wnioski z debaty zorganizowanej przez sektor ogrodniczy.

W prezentowanym badaniu jabłko było wskazywane istotnie częściej:
 

• przez respondentów ze średnich i dużych miast, niż ze wsi, małych miast i dużych aglomeracji (ze średnich 20-99 tys. m. i dużych 100-499 tys. m. po 31% niż ze wsi – 21%, z małych do 19 tys. m. – 18% i dużych aglomeracji 500+ tys. m. – 19%).
• przez osoby z regionu centralnego (29%) niż wschodniego (20%) i zachodniego (16%). Oraz z regionu południowego (25%), niż zachodniego (16%).

Regiony. Północny to województwa pomorskie, warmińsko-mazurskie i kujawsko-pomorskie. Wschodni - podlaskie, lubelskie, świętokrzyskie i podkarpackie. Zachodni - zachodniopomorskie, wielkopolskie, lubuskie, dolnośląskie i opolskie. Centralny - mazowieckie, łódzkie. Południowy – śląskie i małopolskie.

Badania Kantar Polska zostały zrealizowane metodą wywiadów bezpośrednich w domach respondentów (CAPI) w dniach 7-12 listopada 2025 r. oraz 8-14 listopada 2024 r.. Sondaż dotyczący chorób, problemów i wyzwań zdrowotnych, w których pomaga zmiana diety polegająca na spożywaniu większej ilości warzyw i owoców - w dniach 8-13 grudnia 2023 r. Zawsze na reprezentatywnej próbie Polaków w wieku 15+ (N≥1012). 

Źródło: Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw

#Fundusze Promocji  

Opracowanie sfinansowano ze środków Funduszu Promocji Owoców i Warzyw w ramach realizacji przez Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw projektu „CORE TEAM -promocja konsumpcji owoców i warzyw i forum współpracy sektora, V edycja”.

Projekt jest realizowany pod honorowym patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Maciej Dolata